Share Market : शेअर बाजारात गुंतवणूक करताना जोखीम कमी करण्यासाठी विविधीकरण (Diversification) अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. म्हणजेच, आपली संपूर्ण गुंतवणूक केवळ लार्ज कॅप कंपन्यांपुरती मर्यादित न ठेवता मिड कॅप आणि स्मॉल कॅप शेअर्समध्येही विभागणे गरजेचे आहे. 2025 हे वर्ष याचे उत्तम उदाहरण ठरले आहे.
जिथे निफ्टी 50 निर्देशांकाने सुमारे 10 टक्के परतावा दिला, तिथे निफ्टी मिडकॅप 150 मध्ये जवळपास 5 टक्क्यांची घसरण झाली, तर निफ्टी स्मॉलकॅप 250 सुमारे 6 टक्क्यांनी खाली आला. मागील काही वर्षांत हे तिन्ही विभाग आलटून-पालटून चांगली कामगिरी करताना दिसून आले आहेत.
अशा परिस्थितीत, गुंतवणूकदारांनी असा पर्याय निवडणे आवश्यक आहे जो जोखीम विभागून दीर्घकालीन आणि संतुलित परतावा देऊ शकेल. फ्लेक्सी-कॅप आणि मल्टी-कॅप म्युच्युअल फंड हे यासाठी प्रभावी पर्याय मानले जातात.
फ्लेक्सी-कॅप फंड
फ्लेक्सी-कॅप फंडांमध्ये फंड मॅनेजरला मोठे स्वातंत्र्य असते. किमान 65 टक्के गुंतवणूक इक्विटीमध्ये ठेवणे बंधनकारक असले तरी, लार्ज, मिड किंवा स्मॉल कॅपमध्ये किती गुंतवणूक करायची यावर कोणतीही मर्यादा नसते.
बाजारात मिड आणि स्मॉल कॅप महाग वाटू लागल्यास, फंड मॅनेजर लार्ज कॅपकडे वळू शकतो. तसेच, वाढीची संधी दिसल्यास मिड किंवा स्मॉल कॅपमध्ये गुंतवणूक वाढवू शकतो. त्यामुळे, जे गुंतवणूकदार फंड मॅनेजरच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवतात, त्यांच्यासाठी हा फंड योग्य ठरतो.
मल्टी-कॅप फंड
मल्टी-कॅप फंड अधिक संरचित पद्धतीने काम करतात. यात किमान 75 टक्के गुंतवणूक इक्विटीमध्ये असावी लागते. यापैकी किमान 25 टक्के लार्ज कॅप, 25 टक्के मिड कॅप आणि 25 टक्के स्मॉल कॅपमध्ये गुंतवणे बंधनकारक असते.
उर्वरित 25 टक्के गुंतवणूक फंड मॅनेजरच्या विवेकानुसार केली जाते. त्यामुळे गुंतवणूकदाराला तिन्ही विभागांचा लाभ सातत्याने मिळतो.
कोणता फंड निवडावा?
दोन्ही फंड प्रकारांमध्ये जोखीम जास्त असून गुंतवणुकीचा कालावधी किमान 5 वर्षांचा असावा. कररचनेतही दोघांमध्ये फारसा फरक नाही. बाजारानुसार लवचिक निर्णय हवे असतील तर फ्लेक्सी-कॅप फंड योग्य ठरू शकतो,
तर संतुलित आणि शिस्तबद्ध पोर्टफोलिओसाठी मल्टी-कॅप फंड उपयुक्त आहे. गुंतवणूक करण्यापूर्वी आपले उद्दिष्ट आणि जोखीम क्षमता तपासून निर्णय घेणेच शहाणपणाचे ठरेल.
