२०२५ हे वर्ष भारतीय प्रवासी कार उद्योगासाठी निर्णायक ठरले आहे. विक्रीच्या आकडेवारीवर नजर टाकली असता एक गोष्ट ठळकपणे समोर येते—देशातील अव्वल सहा कार उत्पादक कंपन्यांनी एकत्र येत तब्बल ९३ टक्के बाजारपेठ आपल्या ताब्यात घेतली आहे. मारुती सुझुकी, महिंद्रा, टाटा मोटर्स, हुंडई, किआ आणि टोयोटा या कंपन्यांनी उर्वरित सर्व ब्रँडसाठी केवळ मर्यादित जागा उरवली आहे. मोठ्या स्केलवर उत्पादन, मजबूत एसयूव्ही पोर्टफोलिओ आणि वेळेवर लाँचिंग या घटकांनी या कंपन्यांना आघाडी मिळवून दिली.
मारुती सुझुकीचा पहिला क्रमांक कायम मारुती सुझुकीने यंदाही भारतातील सर्वात मोठी कार उत्पादक कंपनी म्हणून आपले नेतृत्व टिकवून ठेवले. कंपनीचा बाजार हिस्सा सुमारे ४० टक्क्यांवर स्थिर राहिला. विक्रीत वाढ झाली असली, तरी मागील काही वर्षांइतकी झपाट्याने नाही. त्यामुळे एसयूव्ही सेगमेंटमध्ये आक्रमक धोरण राबवणाऱ्या प्रतिस्पर्ध्यांकडून मारुतीच्या वर्चस्वाला हळूहळू आव्हान मिळताना दिसत आहे.
महिंद्राची ऐतिहासिक झेप – थेट दुसऱ्या क्रमांकावर! २०२५ मधील सर्वात मोठी उलथापालथ महिंद्राने घडवून आणली. पहिल्यांदाच कंपनीने हुंडईला मागे टाकत देशात दुसरे स्थान पटकावले. वाढत्या एसयूव्ही मागणीचा अचूक फायदा घेत महिंद्राने आपली पकड मजबूत केली. थार रॉक्स, XEV 9e, BE 6 आणि XUV 3XO यांसारख्या नव्या मॉडेल्समुळे कंपनीला प्रचंड प्रतिसाद मिळाला. केवळ थार रॉक्सनेच ५३ हजारांहून अधिक युनिट्सची विक्री केली, तर प्रीमियम XEV 9e ला २७ हजारांपेक्षा जास्त ग्राहक मिळाले. एकूणच महिंद्राची वार्षिक विक्री सुमारे १८ टक्क्यांनी वाढली असून बाजार हिस्सा १४ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. सर्व किंमत श्रेणींमध्ये एसयूव्ही उपलब्ध असल्याने महिंद्राच्या डीलरशिप नेटवर्कलाही मोठी चालना मिळाली.
टाटा मोटर्सची सातत्यपूर्ण दमदार कामगिरी टाटा मोटर्सने २०२५ मध्ये सलग पाचव्यांदा विक्रमी वार्षिक विक्रीची नोंद केली आहे—एकूण ५,८७,२१८ युनिट्स. पेट्रोल-डिझेल वाहनांबरोबरच इलेक्ट्रिक कार विभागातील भक्कम उपस्थिती ही टाटांची मोठी ताकद ठरली. नेक्सॉन, पंच आणि EV रेंजमुळे कंपनीने विश्वासार्ह भारतीय ब्रँड म्हणून स्वतःची ओळख अधिक पक्की केली असून, टाटा आता देशातील प्रमुख EV लीडर म्हणूनही उदयास आली आहे.
हुंडईला धक्का, तरीही शर्यतीत कायम जवळपास दोन दशकांपासून दुसऱ्या क्रमांकावर असलेली हुंडई यंदा तिसऱ्या स्थानावर घसरली. एसयूव्ही विभागातील तुलनेने मंद प्रतिसाद आणि तीव्र होत चाललेली स्पर्धा याचा परिणाम कंपनीच्या कामगिरीवर झाला. क्रेटा आणि व्हेन्यूसारखी लोकप्रिय मॉडेल्स अजूनही मजबूत असली, तरी बाजारातील बदलत्या ट्रेंडशी जुळवून घेणे हुंडईसाठी आव्हान ठरत आहे.
टोयोटा आणि किआचे संतुलित धोरण टोयोटा आणि किआ यांनी मोठे धोके न पत्करता आपापल्या उत्पादन रांगेत सूक्ष्म सुधारणा करत स्थिर वाढ साधली. टोयोटाने मारुतीसोबतच्या भागीदारीचा लाभ घेत प्रीमियम प्रतिमा जपली, तर किआने निवडक सेगमेंटवर लक्ष केंद्रित करून आपली बाजारातील उपस्थिती मजबूत ठेवली.
जुने दिग्गज मागे पडले एकेकाळी प्रभावी मानल्या जाणाऱ्या होंडा, फोक्सवॅगन, रेनॉल्ट आणि जीपसारख्या कंपन्यांना २०२५ मध्ये अपेक्षित यश मिळवता आले नाही. मर्यादित मॉडेल्स, कमी लाँचेस आणि तीव्र स्पर्धेमुळे या ब्रँड्सचा प्रभाव लक्षणीयरीत्या कमी झाला आहे.
निष्कर्ष: स्केल, एसयूव्ही आणि स्ट्रॅटेजीच ठरत आहेत यशाची गुरुकिल्ली २०२५ च्या आकडेवारीने हे स्पष्ट केले आहे की मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन क्षमता, मजबूत एसयूव्ही पोर्टफोलिओ आणि योग्य वेळी नवे मॉडेल्स बाजारात आणण्याची रणनीती—हीच आज भारतीय कार उद्योगातील यशाची खरी गुरुकिल्ली आहे. अव्वल सहा कंपन्यांचा एकत्रित ९३ टक्के बाजार हिस्सा याचा ठोस पुरावा असून, येत्या काळात ही स्पर्धा आणखी चुरशीची होणार, यात शंका नाही.
