Aadhar News : भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) देशभरातील सुमारे २.५ कोटी मृत व्यक्तींचे आधार क्रमांक बंद केल्याची महत्त्वाची माहिती संसदेत देण्यात आली आहे. आधार ओळखपत्राचा संभाव्य गैरवापर रोखणे आणि सरकारी योजनांमधील फसवणूक थांबवणे, हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश असल्याचे केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे.
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान राज्यमंत्री जितिन प्रसाद यांनी लोकसभेत दिलेल्या लेखी उत्तरात सांगितले की, आधार ही जगातील सर्वात मोठी बायोमेट्रिक ओळख प्रणाली असून सध्या सुमारे १३४ कोटी सक्रिय आधारधारक या प्रणालीशी जोडलेले आहेत.
एवढ्या मोठ्या डेटाबेसची अचूकता आणि विश्वासार्हता टिकवून ठेवण्यासाठी UIDAIकडून देशभर ‘क्लीन-अप मोहीम’ राबवली जात आहे. या मोहिमेअंतर्गत मृत व्यक्तींचे आधार क्रमांक निष्क्रिय करण्यात येत आहेत.
“एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर त्याचा आधार क्रमांक सक्रिय राहिल्यास फसवणुकीचा धोका वाढतो. अशा आधार क्रमांकांचा वापर करून काहीजण सरकारी कल्याणकारी योजनांचा लाभ घेण्याचा प्रयत्न करू शकतात. त्यामुळे अशा क्रमांकांना वेळेत बंद करणे अत्यंत आवश्यक आहे,” असे जितिन प्रसाद यांनी स्पष्ट केले.
आधार प्रणाली अधिक सुरक्षित करण्यासाठी UIDAIकडून विविध तांत्रिक उपाययोजना राबवण्यात येत आहेत. यामध्ये बायोमेट्रिक लॉक आणि अनलॉक फिचरचा समावेश आहे.
या सुविधेमुळे आधारधारक स्वतःचे बायोमेट्रिक तपशील लॉक करू शकतो. परिणामी, कोणत्याही अनधिकृत प्रमाणीकरणाच्या प्रयत्नांना आळा बसतो.
तसेच, लाभार्थी प्रत्यक्ष उपस्थित आहे की नाही, याची खात्री करण्यासाठी ‘लाइव्हनेस डिटेक्शन’ फिचर आणि ‘फेस ऑथेंटिकेशन’ प्रणाली कार्यान्वित करण्यात आली आहे. यामुळे बनावट ओळख (स्पूफिंग) वापरून होणाऱ्या फसवणुकीवर नियंत्रण मिळवणे शक्य होणार आहे.
आधारची सुरक्षितता आणखी मजबूत करण्यासाठी आधार सिक्युअर क्यूआर कोड, पेपरलेस ऑफलाइन ई-केवायसी, ई-आधार तसेच पडताळणीयोग्य डिजिटल क्रेडेन्शियल्सद्वारे ऑफलाइन ओळख पडताळणीला प्रोत्साहन देण्यात येत असल्याचेही सरकारने सांगितले आहे. या सर्व उपाययोजनांमुळे आधार प्रणाली अधिक विश्वासार्ह, सुरक्षित आणि पारदर्शक बनत असल्याचे चित्र आहे.
