General Knowledge : ईशान्य भारतातील निसर्गरम्य आणि डोंगराळ राज्य म्हणून ओळखले जाणारे मिजोरम अनेक वैशिष्ट्यांमुळे देशात वेगळे स्थान राखते.
भौगोलिक रचनेमुळे आणि सीमावर्ती स्थितीमुळे मिजोरम हे भारतातील एकमेव राज्य मानले जाते, जिथून पायी चालत तीन भारतीय राज्ये तसेच दोन परदेशी राष्ट्रांच्या सीमेला सहज पोहोचता येते. ही बाब मिजोरमला सामरिक, सांस्कृतिक आणि भौगोलिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे बनवते.
मिजोरमची राजधानी आयझॉल असून हे शहर डोंगररांगांमध्ये वसलेले आहे. आयझॉल हे प्रशासकीय, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक केंद्र मानले जाते. राज्याची सीमा पश्चिमेला बांगलादेशाशी जोडलेली आहे, तर पूर्व आणि दक्षिणेला म्यानमारची आंतरराष्ट्रीय सीमा लागून आहे.
त्यामुळे मिजोरम हे भारतासाठी आग्नेय आशियेकडे जाणारे एक महत्त्वाचे प्रवेशद्वार ठरते. सीमावर्ती भागातील अनेक ठिकाणी स्थानिक लोक पारंपरिक मार्गांनी सीमेजवळील प्रदेशात पायी जाऊ शकतात.
याशिवाय, मिजोरमची सीमा त्रिपुरा, आसाम आणि मणिपूर या तीन भारतीय राज्यांशी लागून आहे. त्यामुळे या राज्यांदरम्यान ऐतिहासिकदृष्ट्या व्यापार, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि सामाजिक संबंध प्रस्थापित झाले आहेत. डोंगराळ भूप्रदेशामुळे वाहतूक व्यवस्था आव्हानात्मक असली तरी पायी किंवा स्थानिक मार्गांनी राज्यांच्या सीमेला पोहोचणे शक्य होते.
भौगोलिकदृष्ट्या मिजोरम हे हिरव्यागार टेकड्या, दाट अरण्ये आणि समृद्ध जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे अनेक दुर्मिळ वनस्पती आणि प्राणी आढळतात. पर्यटनाच्या दृष्टीनेही मिजोरमला विशेष महत्त्व आहे. शांत, स्वच्छ आणि निसर्गाच्या सान्निध्यातील जीवनशैली पर्यटकांना आकर्षित करते.
शिक्षणाच्या क्षेत्रातही मिजोरमने उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. राज्याला पूर्ण साक्षरतेचा दर्जा मिळाल्याची घोषणा करण्यात आली असून, ही बाब राज्याच्या विकासातील एक मोठी पायरी मानली जाते. उच्च साक्षरतेमुळे सामाजिक प्रगती, महिलांचे सशक्तीकरण आणि आर्थिक विकासाला चालना मिळाली आहे.
भौगोलिक वैशिष्ट्ये, सीमावर्ती स्थान आणि शैक्षणिक प्रगती यांमुळे मिजोरम हे भारतातील एक आगळेवेगळे आणि अभिमानास्पद राज्य ठरते.
