२०२५ हे वर्ष भारतीय दुचाकी उद्योगासाठी सुवर्णाक्षरांनी लिहिले जाईल. देशातील मोटारसायकल उत्पादकांनी जागतिक बाजारपेठेत अभूतपूर्व यश मिळवत नवा विक्रम प्रस्थापित केला आहे. गेल्या वर्षात भारतातून तब्बल ४.३ दशलक्षाहून अधिक मोटारसायकली परदेशात पाठवण्यात आल्या, हा आजवरचा सर्वाधिक आकडा ठरला. विशेष म्हणजे या एकूण निर्यातीपैकी जवळपास ७५ टक्के वाटा फक्त दोन भारतीय कंपन्यांचा—बजाज ऑटो आणि टीव्हीएस मोटर कंपनीचा—राहिला आहे.
सातत्याने वाढणारी निर्यात, भारताचा मजबूत होत जाणारा ठसा आकडेवारीकडे पाहिल्यास भारतीय मोटारसायकल उद्योगाची प्रगती अधिक स्पष्टपणे दिसते. २०१७ मध्ये निर्यात २.३ दशलक्ष युनिट्सवर होती. त्यानंतर २०१९ मध्ये हा आकडा ३.१ दशलक्ष युनिट्सपर्यंत पोहोचला. कोविड-१९ महामारीमुळे २०२० मध्ये मोठा फटका बसला असला, तरी २०२१ पासून उद्योगाने वेगाने पुनरागमन केले.
२०२५ मध्ये निर्यात थेट ४.३ दशलक्ष युनिट्सवर पोहोचली, म्हणजेच मागील वर्षाच्या तुलनेत तब्बल २७ टक्क्यांची वाढ झाली. इतकेच नव्हे, तर हा आकडा कोविडपूर्व उच्चांकाशी तुलना करता जवळपास ४० टक्क्यांनी अधिक आहे. ही कामगिरी भारतीय उत्पादनक्षमतेसोबतच जागतिक ग्राहकांचा वाढता विश्वासही दर्शवते. आशियाच्या पलीकडे भारतीय बाइक्सची धडाकेबाज एंट्री
पूर्वी भारतीय मोटारसायकलींची मागणी मुख्यतः आशियाई देशांपुरती मर्यादित होती. मात्र आता चित्र बदलत आहे. लॅटिन अमेरिकेत कोलंबिया आणि ब्राझील हे मोठे बाजार बनले आहेत, तर आफ्रिकेत नायजेरियासारख्या देशांमध्ये भारतीय बाइक्सना प्रचंड पसंती मिळत आहे.
आशियामध्ये नेपाळ आणि फिलीपिन्स हे अजूनही प्रमुख आयातदार राहिले आहेत. कमी किंमत, मजबूत बांधणी, इंधन कार्यक्षमता आणि सोपी देखभाल—या गुणांमुळे भारतीय मोटारसायकली विकसनशील देशांमध्ये विशेष लोकप्रिय ठरत आहेत. अनेक देशांत त्या दैनंदिन प्रवासासोबतच व्यवसायासाठीही विश्वासार्ह साधन बनल्या आहेत. बजाज ऑटोचे नेतृत्व, टीव्हीएसची झपाट्याने भरारी या जागतिक यशामागे बजाज ऑटो आणि टीव्हीएस मोटर कंपनीची भूमिका निर्णायक ठरली आहे.
बजाज ऑटोने २०२५ मध्ये ४३ टक्के बाजारहिस्सा कायम ठेवत सुमारे १.९ दशलक्ष युनिट्सची निर्यात केली. पल्सर, बॉक्सर आणि डिस्कव्हर या मॉडेल्सना परदेशात मोठी मागणी मिळाली. मजबूत इंजिन, टिकाऊपणा आणि किफायतशीर किंमत हे बजाजच्या यशाचे प्रमुख घटक ठरले. टीव्हीएस मोटर कंपनीनेही दमदार कामगिरी करत २९ टक्के बाजारहिस्सा मिळवला. कंपनीने जवळपास १.३ दशलक्ष युनिट्सची निर्यात नोंदवली. अपाचे आणि रेडर या बाइक्सनी आंतरराष्ट्रीय बाजारात वेगळी ओळख निर्माण केली. विविध देशांच्या गरजा लक्षात घेऊन मॉडेल्समध्ये सातत्याने सुधारणा केल्याचा फायदा टीव्हीएसला मिळाला.
भविष्यातील दिशा: ‘मेड इन इंडिया’चा जागतिक विस्तार भारतीय कंपन्या आता केवळ स्वस्त पर्याय म्हणून नाही, तर विश्वासार्ह आणि गुणवत्तापूर्ण उत्पादक म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या आहेत. वाढती मागणी, नव्या बाजारपेठांचा शोध आणि तंत्रज्ञानातील गुंतवणूक यामुळे येत्या काळात भारताची मोटारसायकल निर्यात आणखी वेग घेण्याची चिन्हे आहेत. २०२५ मधील हा विक्रमी टप्पा स्पष्टपणे सांगतो—‘मेड इन इंडिया’ दुचाकी आता जगभर धावू लागल्या आहेत, आणि भारत जागतिक दुचाकी उद्योगातील एक प्रमुख शक्ती म्हणून उभा राहत आहे.
