अस्थिर आर्थिक वातावरणात गुंतवणूकदारांनी नफा सुरक्षित करण्याचा निर्णय घेतल्याने सोने आणि चांदीच्या किमतींना अचानक ब्रेक लागला आहे. सलग दोन दिवसांच्या तेजी नंतर देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात मौल्यवान धातूंवर विक्रीचा दबाव वाढलेला दिसतो. विशेषतः चांदीच्या किमतींमध्ये मोठी घसरण नोंदवली गेली असून गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरी वाढली आहे.
देशांतर्गत बाजारातील हालचाल
१० फेब्रुवारी रोजी सकाळच्या व्यवहारात एमसीएक्सवर सोने आणि चांदी दोन्हीचे दर खाली आले. एप्रिल डिलिव्हरीसाठी सोन्याचा वायदा सुमारे १.६ टक्क्यांनी घसरत जवळपास ₹२,५०० नी कमी झाला आणि प्रति १० ग्रॅम ₹१,५५,५४६ या पातळीवर पोहोचला. चांदीमध्ये मात्र अधिक तीव्र हालचाल दिसून आली. चांदीचा वायदा ४ टक्क्यांहून अधिक घसरत ₹११,००० पेक्षा जास्त कमी झाला आणि प्रति किलो ₹२,५१,५४४ वर स्थिरावला.
आंतरराष्ट्रीय बाजाराची स्थिती
जागतिक बाजारातही याच प्रवाहाचे प्रतिबिंब दिसून आले. सुरुवातीच्या व्यवहारात सोन्याच्या किमती १.४ टक्क्यांनी घसरून काही काळासाठी प्रति औंस $५,००० च्या खाली आल्या. नंतर किंचित सुधारणा झाली असली, तरी २९ जानेवारीला गाठलेल्या विक्रमी उच्चांकापासून सोने जवळपास १० टक्क्यांनी खाली आहे. सिंगापूरमध्ये स्पॉट गोल्ड सुमारे ०.५ टक्क्यांनी घसरून $५,०३२.५३ प्रति औंसवर व्यवहार करत होते. चांदीही दबावाखाली राहिली आणि सुमारे १.८ टक्क्यांनी घसरत $८१.९२ प्रति औंसवर आली. प्लॅटिनम आणि पॅलेडियम या इतर मौल्यवान धातूंमध्येही कमजोरी दिसून आली.
दर घसरण्याची प्रमुख कारणे
या घसरणीमागे अमेरिकन डॉलरची मजबुती हे एक महत्त्वाचे कारण मानले जात आहे. डॉलर निर्देशांक ९६.८२ वरून ९७.०१ पर्यंत वाढल्याने डॉलरमध्ये किंमत ठरवलेले सोने परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी अधिक महाग झाले. याशिवाय, येत्या काळात जाहीर होणाऱ्या अमेरिकेतील रोजगार आणि महागाईविषयक आकडेवारीपूर्वी गुंतवणूकदारांनी सावध भूमिका घेतली आहे. या आकडेवारीवरून भविष्यातील व्याजदर धोरणाबाबत संकेत मिळण्याची शक्यता असल्याने बाजारातील जोखीम घेण्याची तयारी कमी झाली आहे.
पुढील वाटचाल काय सांगते?
जानेवारीच्या अखेरीस सट्टा व्यवहारांमुळे मौल्यवान धातूंमध्ये मोठी तेजी दिसून आली होती आणि बाजार काहीसा तापलेला होता. त्यानंतरची ही घसरण तांत्रिक दुरुस्ती म्हणून पाहिली जात आहे. मात्र दीर्घकालीन दृष्टीने सोन्याला आधार देणारे घटक अद्याप कायम आहेत. वाढती भू-राजकीय अनिश्चितता, मध्यवर्ती बँकांकडून सुरू असलेली सोन्याची खरेदी आणि सरकारी रोखे व चलनांपासून गुंतवणूकदारांचा वाढता कल दूर जाण्याकडे — हे सर्व घटक सोन्याच्या मागणीला पाठबळ देत आहेत.
वित्तीय संस्थांचा विश्वास कायम
आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संस्थांमध्ये सोन्याबाबतचा सकारात्मक दृष्टिकोन अद्याप बदललेला नाही. अनेक मोठ्या बँका आणि मालमत्ता व्यवस्थापक दीर्घकालीन मागणी चालकांमुळे सोन्याच्या पुनरुज्जीवनाची अपेक्षा व्यक्त करत आहेत. विशेष म्हणजे चीनच्या मध्यवर्ती बँकेने सलग १५ व्या महिन्यात सोन्याची खरेदी वाढवल्याने अधिकृत पातळीवरील मागणीची ताकद स्पष्ट होते. त्यामुळे सध्याची घसरण तात्पुरती ठरू शकते, असा अंदाज बाजारतज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
