Airplane News : आकाशात भरारी घेणारं विमान पाहिलं की लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांनाच एकच प्रश्न पडतो-एवढं प्रचंड वजनाचं विमान हवेत उडतं तरी कसं? हजारो किलो वजन, शेकडो प्रवासी, टनावारी इंधन घेऊनही विमान सुरक्षितपणे आकाशात झेपावतं, यामागे अत्यंत अचूक आणि शास्त्रीय नियम काम करत असतात. या संपूर्ण प्रक्रियेला डायनॅमिक्स ऑफ फ्लाईट असं म्हटलं जातं.
विमान ज्या हवेत उडतं ती हवा केवळ रिकामी जागा नसून तिचं स्वतःचं वजन आणि दाब असतो. ऑक्सिजन, नायट्रोजन, कार्बन डायऑक्साइडसारख्या वायूंचे रेणू सतत हालचाल करत असतात. या हालचालींमुळे हवेचा दाब निर्माण होतो आणि याच दाबाचा उपयोग विमान उड्डाणासाठी करतं.
विमानाच्या उड्डाणात त्याचं वजन अत्यंत महत्त्वाचं असतं. प्रत्येक विमानासाठी मॅक्सिमम टेकऑफ वेट (MTOW) निश्चित केलेलं असतं. यात विमानाचं स्वतःचं वजन, इंधन, प्रवासी, क्रू, त्यांचं सामान, अन्न-पाणी यांचा समावेश असतो.
उदाहरणार्थ, बोईंग 787-8 ड्रीमलायनरचं MTOW सुमारे 227.95 मेट्रिक टन इतकं आहे. इतकं वजन असूनही विमान उडू शकतं, कारण त्यावर काम करणाऱ्या शक्ती अचूक संतुलनात असतात.
सर आयझॅक न्यूटन यांच्या गतिमानतेच्या सिद्धांतानुसार, प्रत्येक क्रियेला तितकीच आणि विरुद्ध दिशा असलेली प्रतिक्रिया असते. विमान उडताना चार प्रमुख शक्ती कार्यरत असतात-लिफ्ट, थ्रस्ट, ड्रॅग आणि वजन.
यापैकी लिफ्ट ही विमानाला वर उचलणारी शक्ती आहे, थ्रस्ट विमानाला पुढे ढकलतो, ड्रॅग मागे ओढतो आणि वजन गुरुत्वाकर्षणामुळे खाली खेचतं.
विमानाचे पंख या संपूर्ण प्रक्रियेत सर्वात महत्त्वाचे असतात. पंखांची वरची बाजू वक्राकार आणि खालची बाजू सपाट असते. त्यामुळे पंखांच्या वरून जाणारी हवा वेगाने वाहते आणि तिथे दाब कमी होतो, तर खालच्या बाजूला दाब जास्त राहतो.
या दाबातील फरकामुळे लिफ्ट निर्माण होते आणि विमान हवेत उचललं जातं. साधारण 250 ते 300 किमी प्रतितास वेग गाठल्यानंतर विमान टेकऑफ घेतं.
लँडिंगच्या वेळी मात्र याच प्रक्रियेचा उलटा वापर केला जातो. वेग कमी केला जातो, फ्लॅप्स आणि एअरब्रेक्स वापरले जातात आणि शेवटी चाकांवर ब्रेक लावून विमान सुरक्षितपणे धावपट्टीवर उतरवलं जातं. त्यामुळे विमानाचं उड्डाण हे केवळ ताकदीचं नव्हे, तर अचूक विज्ञान आणि पायलटच्या कौशल्याचं उत्तम उदाहरण आहे.
