Ayushman Card : प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) ही केंद्र सरकारची एक महत्त्वाकांक्षी आणि गरीब व गरजू कुटुंबांसाठी अत्यंत उपयुक्त अशी आरोग्य योजना आहे.
या योजनेअंतर्गत पात्र कुटुंबांना आयुष्मान कार्ड दिले जाते, ज्याच्या आधारे सरकारी रुग्णालयांसह अनेक नोंदणीकृत खासगी रुग्णालयांमध्ये मोफत उपचार घेता येतात.
मात्र, अनेक लाभार्थ्यांना या योजनेच्या अटी, वार्षिक मर्यादा आणि उपचार किती वेळा घेता येतात याबाबत पुरेशी माहिती नसते. त्यामुळे या योजनेची सविस्तर माहिती जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक ठरते.
आयुष्मान कार्डअंतर्गत प्रत्येक पात्र कुटुंबाला दरवर्षी ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचारांची सुविधा दिली जाते. ही मर्यादा एका व्यक्तीसाठी नसून संपूर्ण कुटुंबासाठी असते.
म्हणजेच कुटुंबातील कोणताही सदस्य या ५ लाख रुपयांच्या मर्यादेत उपचार घेऊ शकतो. विशेष म्हणजे उपचार घेण्याच्या वेळांवर कोणतीही ठराविक मर्यादा नाही. गरज भासल्यास, ५ लाखांची मर्यादा संपेपर्यंत कितीही वेळा उपचार घेता येतात.
हे उपचार केवळ आयुष्मान भारत योजनेत नोंदणीकृत रुग्णालयांमध्येच करता येतात. देशभरातील अनेक सरकारी रुग्णालयांबरोबरच मोठ्या संख्येने खासगी रुग्णालयेही या योजनेत सहभागी आहेत. त्यामुळे लाभार्थ्यांना चांगल्या दर्जाची वैद्यकीय सेवा मोफत मिळू शकते.
आयुष्मान कार्ड तयार करण्यासाठी दोन मार्ग उपलब्ध आहेत. ऑनलाइन पद्धतीत pmjay.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा आयुष्मान भारतच्या मोबाइल ॲपद्वारे अर्ज करता येतो.
यामध्ये आधार क्रमांक, मोबाईल नंबर आणि आवश्यक कागदपत्रांच्या आधारे पात्रता तपासली जाते. दुसरी पद्धत म्हणजे ऑफलाइन अर्ज. यासाठी जवळच्या सीएससी (CSC) केंद्रात जाऊन अर्ज करता येतो. पात्रता तपासल्यानंतर आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करून कार्ड तयार केले जाते.
महत्त्वाची बाब म्हणजे आयुष्मान कार्डची ५ लाख रुपयांची मर्यादा प्रत्येक आर्थिक वर्षात नव्याने उपलब्ध होते. मात्र, एखाद्या वर्षात ही मर्यादा पूर्णपणे वापरली गेल्यास पुढील आर्थिक वर्षापर्यंत प्रतीक्षा करावी लागते. त्यामुळे गरजेनुसार आणि योग्य उपचार घेणे लाभार्थ्यांसाठी फायदेशीर ठरते.
एकंदरीत, आयुष्मान कार्ड हे गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी आरोग्य सुरक्षेचे मजबूत कवच ठरत असून, योग्य माहिती असल्यास या योजनेचा पुरेपूर लाभ घेता येऊ शकतो.
