आज भारतात अँड्रॉइड स्मार्टफोनचा वापर प्रचंड प्रमाणात वाढला आहे. UPI पेमेंट, ऑनलाइन बँकिंग, सोशल मीडिया, ऑफिस काम आणि वैयक्तिक माहिती – सर्व काही या छोट्या डिव्हाइसवर अवलंबून असते. परंतु या लोकप्रियतेमुळेच अँड्रॉइड फोन हॅकर्ससाठी लक्षवेधी लक्ष्य ठरतात. प्रत्येक वेळी सर्व्हिस सेंटरकडे धावण्याची गरज नाही; काही लक्षवेधी चिन्हे ओळखून तुम्ही स्वतःच फोन सुरक्षित ठेवू शकता.
मालवेअर म्हणजे काय आणि अँड्रॉइडसाठी धोका का जास्त?
मालवेअर हा धोकादायक सॉफ्टवेअरचा प्रकार आहे जो फोनमध्ये शांतपणे घुसखोरी करतो, डेटा चोरी करतो, क्रियाकलापांवर लक्ष ठेवतो किंवा फोनला हानी पोहोचवतो. अँड्रॉइड फोन थोडेसे असुरक्षित असतात कारण अनेक वापरकर्ते प्ले स्टोअरशिवाय थर्ड-पार्टी वेबसाइटवरून अॅप्स डाउनलोड करतात. भारतात, अज्ञात लिंक्सवर क्लिक करणे, मॉडेड अॅप्स वापरणे किंवा WhatsApp आणि SMS द्वारे अज्ञात अॅप्स मिळणे सामान्य आहे – आणि यातून धोका निर्माण होतो.
फोन स्वतःच चेतावणी देऊ लागतो
तुमचा फोन अचानक स्लो होणे, वारंवार हँग होणे, गरम होणे किंवा बॅटरी लगेच संपणे यासारखी चिन्हे दाखवत असल्यास, हे मालवेअरची मोठी शक्यता दर्शवते. याकडे दुर्लक्ष करू नका.
इंस्टॉल केलेल्या अॅप्सची नियमित तपासणी
तुमच्या फोनच्या सेटिंग्जमध्ये जाऊन अॅप्स विभाग तपासा. जर तुम्हाला कधीही डाउनलोड न केलेले अॅप दिसले, किंवा अज्ञात नावाचे, विचित्र फंक्शन असलेले अॅप आढळले, तर सावध व्हा. मालवेअर अनेकदा साध्या टूल, फ्लॅशलाइट किंवा बनावट अपडेटसारखा वेष धारण करतो. संशय असल्यास अॅपचे नाव ऑनलाइन शोधा.
अॅप्सच्या परवानग्या तपासणे
अॅप्सना दिलेल्या परवानग्या किती धोकादायक आहेत हे दाखवतात. सेटिंग्ज → गोपनीयता → परवानगी व्यवस्थापक मध्ये जाऊन कोणते अॅप्स कॅमेरा, मायक्रोफोन, संपर्क किंवा संदेशांमध्ये प्रवेश मागत आहेत हे तपासा. उदाहरणार्थ, साधा कॅल्क्युलेटर अॅप कॉल लॉग वाचण्याची परवानगी मागत असेल, तर हे धोक्याचे स्पष्ट लक्षण आहे.
मोबाइल डेटा आणि इंटरनेट वापरावर लक्ष ठेवा
मालवेअर बॅकग्राउंडमध्ये डेटा वापरते. सेटिंग्ज → नेटवर्क आणि इंटरनेट → डेटा वापर तपासा. जर एखादा अॅप जास्त डेटा वापरत असेल किंवा इंटरनेट न वापरताही पॉप-अप जाहिराती दिसत असतील, तर हे अॅडवेअर किंवा मालवेअरचे लक्षण आहे.
सुरक्षितता अॅप्स वापरणे का आवश्यक आहे
अँड्रॉइडसाठी विश्वसनीय सुरक्षा किंवा अँटीव्हायरस अॅप असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. नेहमी गुगल प्ले स्टोअर मधून अॅप्स डाउनलोड करा आणि गुगल प्ले प्रोटेक्ट चालू ठेवा. अज्ञात स्रोतातून मिळालेला सुरक्षा अॅप स्वतःच धोका बनू शकतो.
तातडीचे उपाय जेव्हा परिस्थिती बिघडते
जर फोन स्वतः मेसेज पाठवत असेल, कॉल करत असेल किंवा बँकिंग अॅप काम करणे थांबवले, तर तातडीने पुढील उपाय करा:
संशयास्पद अॅप्स काढा
फोनचे सॉफ्टवेअर अपडेट करा
महत्वाचे पासवर्ड ताबडतोब बदला
समस्या कायम राहिली तर डेटा बॅकअप करून फॅक्टरी रीसेट करा
