आज जग 5G, एआय आणि अल्ट्राफास्ट इंटरनेटच्या मागे धावत असताना, NASA ने संगणकीय विश्वात एक ऐतिहासिक उडी घेतली आहे. नासाने विकसित केलेला अत्याधुनिक सुपरकॉम्प्युटर अथेना केवळ वेगवान मशीन नाही—तो अवकाश संशोधनासाठी तयार केलेला डिजिटल सुपरमाइंड आहे. इतका शक्तिशाली की, सामान्य संगणकाला शेकडो वर्षे लागणारे काम अथेना अवघ्या 24 तासांत पूर्ण करू शकतो. पृथ्वीचे संरक्षण असो, मंगळ मोहिमा असोत किंवा चंद्रावर उतरण्याची रणनीती—आता या सर्वांचे केंद्रबिंदू अथेना ठरणार आहे.
अवकाश संशोधनाचा नवा अध्याय जानेवारी 2026 मध्ये कार्यान्वित झालेला हा सुपरकॉम्प्युटर कॅलिफोर्नियातील NASA Ames Research Center येथे बसवण्यात आला आहे. दिसायला सर्वसाधारण डेटा-सेंटरसारखा वाटणारा अथेना प्रत्यक्षात संगणकीय शक्तीचा राक्षस आहे. तो प्रति सेकंद 20 पेटाफ्लॉप्सपेक्षा अधिक गतीने गणना करतो—म्हणजे दर सेकंदाला 20 क्वाड्रिलियन ऑपरेशन्स! ही क्षमता नासाच्या जुन्या प्रणालींपेक्षा अनेक पटींनी पुढे आहे.
वेग जो कल्पनेपलीकडे आहे सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, ज्या विश्लेषणासाठी पारंपरिक संगणकाला सुमारे 500 वर्षे लागतील, तेच काम अथेना एका दिवसात करून दाखवतो. त्यामुळे अवकाशयानांचे डिझाइन, प्रक्षेपणपूर्व चाचण्या, कक्षीय गणिते आणि धोक्यांचे मॉडेलिंग—हे सर्व आता झपाट्याने आणि अधिक अचूकतेने शक्य झाले आहे.
रॉकेट सायन्सपासून एआयपर्यंत—सर्वकाही बदलेल अथेना मुळे अभियंते प्रत्यक्ष रॉकेट तयार करण्याआधीच हजारो आभासी चाचण्या चालवू शकतात. संभाव्य त्रुटी आधीच हेरल्या जात असल्याने अपयशाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. याशिवाय, पृथ्वीचे हवामान, पर्यावरणीय बदल, एरोनॉटिक्स आणि खोल अवकाशातील डेटा यावर आधारित एआय मॉडेल्सना प्रशिक्षण देण्यासाठी अथेना महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. म्हणजेच, हा सुपरकॉम्प्युटर केवळ अवकाशासाठी नाही—तो पृथ्वीवरील भविष्यासाठीही काम करत आहे.
अथेना खास का ठरतो? मॉड्यूलर रचना: अथेना अशा सुपरकॉम्प्युटिंग सुविधेत उभारण्यात आला आहे की, संपूर्ण इमारत न बदलता त्याचे घटक वेळोवेळी अपग्रेड करता येतात.
ऊर्जा कार्यक्षमता: कमी वीजेत जास्त काम—हे त्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य. प्रगत कूलिंग प्रणालीमुळे उष्णता आणि ऊर्जा वाया जाण्याचे प्रमाणही घटते.
अतुलनीय अचूकता: लघुग्रहांचे मार्ग मोजणे असो किंवा चंद्रावर उतरण्याची गणिते—अथेना च्या अचूक सिम्युलेशन्समुळे मिशन अपयशी होण्याची शक्यता जवळजवळ शून्यावर येते.
मंगळ आणि चंद्र मोहिमांसाठी डिजिटल सेनापती अथेना मुळे मंगळावरील उतरणीचे मार्ग, रोव्हरचे नेव्हिगेशन, तसेच पृथ्वीच्या जवळून जाणाऱ्या लघुग्रहांचे रिअल-टाइम ट्रॅकिंग अधिक सुरक्षित झाले आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, हा सुपरकॉम्प्युटर नासाच्या प्रत्येक भविष्यातील मोहिमेमागचा डिजिटल मेंदू ठरणार आहे.
