आज देशासमोर सादर झालेल्या २०२६ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री Nirmala Sitharaman यांनी सलग नवव्यांदा अर्थसंकल्प मांडत अनेक महत्त्वाचे निर्णय जाहीर केले. या घोषणांचा थेट परिणाम तुमच्या दैनंदिन खर्चावर, आरोग्यावर, शिक्षणावर आणि तंत्रज्ञानाच्या खरेदीवर होणार आहे. अर्थसंकल्पानंतर सर्वसामान्यांचा एकच प्रश्न—नेमकं काय स्वस्त झालं आणि कुठे खिशाला कात्री लागणार?
या अर्थसंकल्पाचा केंद्रबिंदू “दिलासा + देशांतर्गत उत्पादन + भविष्यातील गुंतवणूक” असा दिसतो. चला, सविस्तर समजून घेऊया.
आरोग्य क्षेत्राला मोठा हातभार: जीवनावश्यक औषधांमध्ये कपात
सरकारने मधुमेह, कर्करोग आणि दुर्मिळ आजारांवरील उपचारांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या अनेक औषधांवरील सीमाशुल्क पूर्णपणे माफ केले आहे. यामुळे दीर्घकालीन उपचार घेणाऱ्या लाखो रुग्णांचा आर्थिक भार कमी होणार आहे. आरोग्यसेवा अधिक परवडणारी व्हावी, हा या निर्णयामागचा मुख्य उद्देश असून ग्रामीण व शहरी भागातील रुग्णांना याचा थेट फायदा मिळेल.
‘मेक इन इंडिया’ला चालना: स्मार्टफोनपासून टॅब्लेटपर्यंत स्वस्त होण्याची शक्यता
देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्यासाठी स्मार्टफोन आणि टॅब्लेटसारख्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंवर लागणाऱ्या काही आयात शुल्कात सवलत देण्यात आली आहे. यामुळे भारतात तयार होणाऱ्या उपकरणांच्या किमती कमी होण्याची दाट शक्यता असून ग्राहकांना आधुनिक तंत्रज्ञान कमी खर्चात मिळू शकणार आहे. त्याचबरोबर स्थानिक उद्योगांना नवी संधी आणि रोजगारनिर्मितीलाही गती मिळेल.
खेळाडूंना खुशखबर: क्रीडा उपकरणे अधिक परवडणारी
युवक आणि उदयोन्मुख खेळाडूंना प्रोत्साहन देण्यासाठी क्रीडा उपकरणांवरील करसवलती जाहीर करण्यात आल्या आहेत. परिणामी क्रिकेट बॅट, फुटबॉल, ट्रेनिंग गिअर यांसारखी उत्पादने बाजारात स्वस्त होण्याची शक्यता आहे—जे थेट क्रीडा संस्कृतीला बळ देणारे पाऊल ठरेल.
या वस्तू स्वस्त होतील: थेट तुमच्या खिशावर परिणाम
अर्थसंकल्पातील करसवलतींमुळे पुढील बाबींमध्ये दिलासा मिळणार आहे:
परदेशी पर्यटन पॅकेजेसवरील TCS ५–२०% वरून थेट २%
परदेशात शिक्षणासाठी पाठविल्या जाणाऱ्या रकमेवरील TDS मध्ये कपात (LRS अंतर्गत)
अल्कोहोलिक मद्य आणि काही खनिजांवरील सीमाशुल्क ५% वरून २%
शू अपर्सच्या उत्पादनासाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाची शुल्कमुक्त आयात
ऊर्जा संक्रमणाशी संबंधित उपकरणांना मूलभूत सीमाशुल्क सूट
सोलर ग्लास आणि महत्त्वाच्या खनिजांसाठी भांडवली वस्तूंना BCD सूट
नागरी विमान निर्मितीसाठी लागणारे भाग आणि घटक शुल्कमुक्त
मायक्रोवेव्ह ओव्हनवरील BCD सवलत
वैयक्तिक वापरासाठी आयात होणाऱ्या वस्तूंवर BCD २०% वरून १०%
दुर्मिळ आजार व कर्करोगावरील औषधांना पूर्ण सूट
भारतीय पाण्यातील मासेमारीसाठी आवश्यक आयातींना सवलत
अणुऊर्जा प्रकल्पांसाठी आयात होणाऱ्या प्रमुख वस्तूंवर करमाफी
थोडक्यात, आरोग्य, शिक्षण, ऊर्जा आणि उत्पादन क्षेत्रात मोठा दिलासा देण्याचा सरकारचा प्रयत्न स्पष्ट दिसतो.
मात्र काही बाबी महाग: गुंतवणूकदार आणि करचुकवेगिरी करणाऱ्यांना इशारा
दिलास्यासोबतच शिस्त लावण्यासाठी काही कठोर निर्णयही घेण्यात आले आहेत:
आयकरात चुकीची माहिती दिल्यास दंड थेट कररकमेच्या १००% पर्यंत
जंगम मालमत्ता लपविल्यास स्वतंत्र दंडाची तरतूद
स्टॉक ऑप्शन्स आणि फ्युचर्स ट्रेडिंगवरील सिक्युरिटीज ट्रान्झॅक्शन टॅक्स ०.०२% वरून ०.०५%
याचा अर्थ बाजारातील सट्टेबाजी महाग होणार असून करपालनावर अधिक कडक नजर ठेवली जाणार आहे.
