Earthquake : पृथ्वी जरी वरून शांत दिसत असली तरी तिच्या गर्भात नेहमी उलथापालथ होत असते. पृथ्वीच्या आतमधील प्लेट्स एकमेकांवर आदळल्याने भूकंप होतो. अशा प्लेट्स पृथ्वीवर दरवर्षी आदळतात, त्यामुळे दरवर्षी आपल्याला भूकंपाचे कितीतरी झटके बसतात.

मागील आठवड्यात नेपाळ आणि उत्तराखंडमध्ये भूकंपाचे झटके बसले होते. त्यामुळे आता हे भूकंप काही मोठ्या धोक्याचे लक्षण आहेत का? असा सवाल उपस्थित होत आहे.

उत्तराखंड आणि नेपाळमध्ये नुकतेच झालेले भूकंप ही चिंतेची बाब असल्याचे IIT कानपूरच्या पृथ्वी विज्ञान विभागाचे प्राध्यापक मलिक यांनी म्हटले आहे. नेपाळमध्ये शेवटचा मोठा भूकंप 2015 मध्ये झाला होता. तो हिमालयाच्या पुढच्या बाजूला होते, पण यावेळी भूकंपाचा केंद्रबिंदू पश्चिम नेपाळ बनत आहे.

हे शक्य आहे की जमिनीच्या आत प्लेट्सच्या टक्कराने तयार केलेली ऊर्जा सोडण्यासाठी नवीन जागा शोधत आहे. कदाचित भूकंप त्याचे लक्ष बदलत आहे. शनिवारी रात्री दिल्ली-एनसीआरला हादरवून सोडणारा भूकंप मात्र पहाटे 4.15 वाजता उत्तराखंडमध्ये 3.4 रिश्टर स्केलचा हादरा बसला.

मोठा भूकंप होण्यापूर्वी हलके हादरे संभवतात

आपला मुद्दा स्पष्ट करताना प्रोफेसर जावेद म्हणाले की, प्रत्येक मोठ्या धक्क्यामागे काही छोटे धक्के येतात, ज्याला आपण आफ्टरशॉक म्हणतो, परंतु काहीवेळा आधी हादरे जाणवतात, ज्याला फोरशॉक्स म्हणतात.

गेल्या आठवडाभरात येणारे भूकंप हे पूर्वाभिमुख असल्याचा आम्हाला संशय आहे. मात्र, याबाबत निश्चितपणे काहीही सांगता येणार नाही. यावर अधिक अभ्यासाची गरज आहे.

उत्तराखंड गेली अनेक वर्षे शांत बसले आहे

उत्तराखंडमध्ये 1505 मध्ये मोठा भूकंप झाला होता. यानंतर 1803 मध्ये उत्तराखंड आणि नेपाळ भागात मोठा भूकंप झाला. 16व्या ते 20व्या शतकादरम्यान, काश्मीर, शिलाँग, कांगडा आणि असममध्ये अनेक भूकंपांची नोंद झाली. 2015 पूर्वी उत्तराखंडमध्ये 1934 मध्ये मोठा भूकंप झाला होता.

हा परिसर सध्या शांत आहे. भूकंपांची तीव्रता आणि वारंवारता वाढत आहे. अशा परिस्थितीत नुकत्याच झालेल्या भूकंपाचा इशारा मानून बचावाची तयारी सुरू केली पाहिजे.