Narak chaturdashi : नरक चतुर्दशी (Narak chaturdashi 2022) हा सण कार्तिक कृष्ण पक्ष चतुदर्शीला साजरा केला जातो. बऱ्याचदा हा सण लक्ष्मीपूजनाच्या (Lakshmi Pujan) दिवशी येतो.

त्याचबरोबर दिवाळीच्या (Diwali in 2022) आदल्या दिवसाला नरक चतुर्दशी असे म्हणतात. यामागे एक पौराणिक कथा दडलेली आहे.

आख्यायिकेनुसार, भगवान श्रीकृष्ण आपल्या पत्नींसह द्वारकेत आनंदाने राहत होते. त्याच वेळी प्राग्ज्योतिषपूर नावाचा नरकासुर (Narakasur) (भौमासुर म्हणूनही ओळखला जाणारा) राजा होता.
त्याने आपल्या आसुरी शक्तींनी इंद्र, वरुण, अग्नि, वायू इत्यादी सर्व देवतांना त्रास दिला. संत आणि स्त्रियांवरही अत्याचार सुरू केले. म्हणून एके दिवशी स्वर्गाचा राजा देवराज इंद्र भगवान कृष्णाकडे पोहोचला आणि त्यांना प्रार्थना केली, ‘हे कृष्णा.
नरकासुराने तिन्ही जगावर कब्जा केला आहे. त्याने वरुणचे छत्र, अदितीची कुंडली आणि देवांची रत्ने हिसकावून घेतली आहेत. त्याने सुंदर मुलींचे अपहरण केले आहे. त्याच्या अत्याचारामुळे देवता, मानव आणि सर्व ऋषी-मुनी हाहाकार माजवत आहेत. ‘भगवानाचे रक्षण करा.’
भगवान श्रीकृष्णाने इंद्राची प्रार्थना स्वीकारली. परंतु नरकासुराला एका स्त्रीच्या हातून मारले जाईल असे वरदान होते, म्हणून भगवान कृष्णाने आपली प्रिय पत्नी सत्यभामेकडे मदत मागितली, त्यानंतर भगवान कृष्णाने आपली पत्नी सत्यभामेच्या मदतीने प्रथम त्याच्या मदतीने मुराचा वध केला.
पत्नी सत्यभामेने 6 पुत्रांना मारले – ताम्र, अंतरिक्ष, श्रवण, विभावसु, नभस्वान आणि अरुण. नरकासुराला वधाची बातमी कळताच तो आपल्या अनेक सेनापती आणि राक्षसांच्या सैन्यासह भगवान श्रीकृष्णाशी युद्ध करण्यास निघाला.
नरकासुराला एका स्त्रीच्या हातून मरण्याचा शाप होता, म्हणून भगवान श्रीकृष्णाने आपली पत्नी सत्यभामा हिला आपला सारथी बनवले आणि तिच्या मदतीने नरकासुराचा वध केला.

ज्या दिवशी भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध केला तो कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथी होती, म्हणून या दिवसाला नरक चतुर्दशी असेही म्हणतात.

भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुरापासून देवता, ऋषी आणि पृथ्वीवरील सर्व मानवांचे रक्षण केले होते आणि त्या सोळा हजार मुलींना नरकासुराच्या बंधनातून मुक्त केले होते, म्हणून दीप प्रज्वलन करून हा सण (Deepavali) साजरा केला जातो.