Watermelon Jaggery: मित्रानो तुम्ही आतापर्यंत ऊसापासून गूळ बनवला जातो एवढंचं ऐकलं असेल. आम्हाला देखील ऊस आणि खजूर यापासून गूळ (Jaggery) बनवला जाऊ शकतो एवढच माहीत होतं. मात्र आता ऊस आणि खजूर याशिवाय टरबूज अर्थात कलिंगड पासून देखील गूळ बनवता (make jaggery from watermelon) येणे शक्य होणार आहे.

यामुळे टरबूज उत्पादक शेतकऱ्यांना (Farmer) मोठा फायदा होणार असल्याचे सांगितले जात आहे. साहजिकचं शास्त्रज्ञांचा या भन्नाट कामगिरीमुळे शेतकरी बांधवांचा लाखों रुपयांचा (Farmer Income) फायदा होणार आहे. आता नागरिकांना लवकरच टरबूजापासून बनवलेला गुळ खायला मिळणार आहे.

मित्रांनो आम्ही आपल्या माहितीसाठी सांगू इच्छितो की, बिहारमधील समस्तीपूर येथील पुसा येथील डॉ. राजेंद्र प्रसाद केंद्रीय कृषी विद्यापीठाच्या (Agriculture University) रीड संशोधन संस्थेच्या शास्त्रज्ञांनी हा भन्नाट आणि शेतकरी हिताचा शोध लावला आहे. या संस्थेच्या शास्त्रज्ञांनी टरबूजापासून द्रवरूप गुळ बनवला आहे.

आता यावर पुढील काम सुरू आहे. हाती आलेल्या माहितीनुसार सर्व काही व्यवस्थित राहिले तर पुढील वर्षी ते बाजारात विक्रीसाठी उपलब्ध होईल. मधुमेहींसाठीही हा गूळ योग्य ठरू शकतो, असे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.  त्यामुळे शेतकऱ्यांची अर्थव्यवस्थाही सुधारेल असा विश्वास यावेळी कृषी क्षेत्रातील जाणकार व्यक्त करत आहेत.

गेल्या वर्षी संशोधन सुरू:- गेल्या वर्षी जूनमध्ये टरबूजापासून गूळ बनविण्यावर संशोधन सुरू करण्यात आले होते. विविध पातळ्यांवर तपास आणि संशोधन केल्यानंतर द्रवरूप गुळ बनवण्यात यश आले आहे. आता या गुळातील ग्लायसेमिक इंडेक्स तपासला जात आहे. यावरून रक्तातील ग्लुकोजचे प्रमाण किती दिवस सेवन केल्यानंतर वाढेल हे कळेल.  साधारणपणे टरबूजचा ग्लायसेमिक इंडेक्स 72 असतो, तर उसाचा मोलॅसिस 84.4असतो. अंतिम निकालानंतरच कळेल की टरबूज गुळात ग्लायसेमिक इंडेक्स आणि पोषक घटक किती आहेत.

अशाप्रकारे होतो टरबूज पासून द्रवरूप गुळ तयार: संशोधनाशी संबंधित असलेले शास्त्रज्ञ डॉ. अनुपम अमिताभ यांनी सांगितले की, टरबूजापासून बिया वेगळे करून लगदा क्रश करण्यासाठी पल्पर नावाच्या मशीनची आवश्यकता आहे. नंतर रस बॉयलर टाकीमध्ये पाठविला जातो. तेथे 100 डिग्री सेल्सिअस गरम झाल्यावर ते जाड द्रव (अर्ध-घन) अवस्थेत बदलते.

सामान्य तापमान गाठल्यानंतर, बाटली भरली जाते. एक हजार किलो टरबूजात सुमारे 80 ते 90 किलो द्रवरूप गुळ तयार होत आहे. त्यात इतर कोणतेही साहित्य जोडले जात नाही. ते सामान्य तापमानात वर्षभर खराब होणार नाही. त्याची किंमत विद्यापीठाने अद्याप ठरवलेली नाही.

मुरंबा बनवला जात आहे: रीड रिसर्च इन्स्टिट्यूटचे संचालक डॉ. अनिल कुमार सिंग सांगतात की, विद्यापीठात टरबूजाच्या साली आणि लगद्यामधील पांढऱ्या भागापासूनही मुरब्बा तयार केला जात आहे. तो नेहमीच्या पद्धतीने बनवला जात आहे. टरबूजाचे वेगवेगळे भाग वापरल्यास शेतकरी आणि संबंधित उद्योजक चांगले पैसे कमवू शकतात. एप्रिलपर्यंत उसापासून गूळ बनवण्याचे काम पूर्ण झाल्याचे ते सांगतात.  यानंतर, त्यास जोडलेल्या अॅक्सेसरीजची उपयुक्तता संपते.  या वस्तूंचा वापर टरबूजापासून गूळ बनवण्यासाठी करता येतो.

अशा प्रकारे शेतकऱ्यांना होणार फायदा:- कुलगुरू डॉ.आर.सी.श्रीवास्तव म्हणाले की, राज्यात 4.60 हजार हेक्टर क्षेत्रात टरबूजाची लागवड केली जाते. सुमारे 49,000 टन उत्पादन होते. सुरुवातीच्या महिन्यात चांगला भाव मिळतो, मात्र पाऊस सुरू होताच टरबूज खराब होऊ लागतात. शेतकरीही ते शेतात सोडतात. त्यादृष्टीने संशोधन सुरू करण्यात आले. पुढील हंगामात उत्तर बिहारमधील शेतकऱ्यांना जिल्ह्यांमध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या कृषी विज्ञान केंद्रांद्वारे प्रशिक्षण दिले जाईल.